ناموس خود را بر شتر سوار كند و با النگ و دولنگ حركت دهد چه مسخره اى به وجود مىآيد ! نرمى وصلابت : 3 . رسول اكرم در عين اينكه در امور شخصى و فردى و غير اصولى نرم و ليّن بود ، در مسائل اصولى هيچ گونه انعطاف نمىپذيرفت . داستانها از نرميهايش هست . و اما اينكه در مسائل اصولى انعطاف پيدا نمىكرد : استقامتهايش در مكه و مدينه و داستان ابوطالب و گفتن رسول اكرم به او كه اگر خورشيد را به دست راست و ماه را در دست چپم قرار دهند منصرف نخواهم شد ، ايضاً داستان زنى كه دزدى يا زنا كرده بود و [ رسول اكرم ] مىخواست حد جارى كند و وساطتها شد ( 1 ) . و همچنين است پيشنهاد « ثقيف » كه براى اسلام خود سه شرط كردند : نماز نخوانند ، بتها را با دست خودشان نشكنند ، تنها بت لات را برايشان باقى بگذارند ، كه فقط به شرط دوم تسليم شدنه شرط اول و سوم ، بعد پيشنهاد كردند يك سال مهلت بدهد پولهاى نذرى را جمع كنند و آيه نازل شد : * ( و ان كادوا ليفتنونك عن الذى اوحينا اليك ( 2 ) ) * دمكرات در برابر اصحاب : 4 . از جمله مواد سيرهء رسول اكرم اين بود كه با اينكه زمينهء استبداد برايش فراهم بود ، دمكرات بود . در كارها نظر ديگران را دخالت مىداد و با آنها مشورت مىكرد . اينها همه مربوط به كيفيت اجراى احكام بود خفت مؤونه : 5 . رسول خدا همانطور كه در دفتر 40 ، نمرهء 98 گفتيم ( 3 ) خفيف المؤونه بود از چند جهت : از جهت عادات و اعتيادات شخصى ، از جهت تشريفات و لباس و از جهت عرف و تعارفات معموله . 6 . آيهء كريمهء 159 از سورهء آل عمران : * ( فبما رحمة من الله لنت لهم ولو كنت فظاً غليظ القلب لانفضوا من

--> ( 1 ) رجوع شود به مقالهء آقاى موسوى زنجانى در كتاب محمد خاتم پيامبران ( 2 ) دفتر « رسول اكرم » ( 34 ) ، صفحهء 24 . رجوع شود به نمرهء 11 و 48 ( 3 ) رجوع شود